اینک این منم

آفتاب کویر

gharardarkhak — Wed, 20 Aug 2008 06:46:18 GMT

من اما دختر کویرم. دختر سایه های وهم زده ، کوه و خار و شکار...دلم را قنات میزنم اگر که چشمه ای سر نگشاید ،این حفره های سر گشاده رد پای کسی نیست آب ،تنها آب... یاد گرفته ام که ترک بخورم ، شن برمانم بخارشوم . دلم را به پشتم ببندم تمام صجرا ستاره ها را سر بدوانم . آه من تنفس ابر است در هوای تشنگی ، خلخالم که رعد و برق میزند زمین به بارش، وارونه میشود، تمام دلش را به آسمان میبارد.

من اما دختر کویرم . دختر ردپای چهار نعل زیره در کمرکش کوه ، تبسم شرمگین پسته بر لبان درخت ، همراه خاک ،هم هووی باد ، هم های گرما، نخواه که زیر آسمان دلم دراز بکشی زهره را رصد کنی. دلم را که بگیرانم قافله، قافله، کاروان گم گشته را فانوس دریای کویر میشوم ، شرم را اما نقاب میکنم که هرم چشمانم چهرۀ آفتاب را نسوزاند.

به قلب زمین آنچنان نزدیکم که که زمین به نبض آسمان ...آسمان که دل میزند ، زمین که می آشوبد لبانم ترک میخورند ، دلم آوار میشود. دل آواریم اما با دلاوری خواهر است.شورم از جنس شوریدگی است. نی و دف با هم.رقص من اما رقص دود است در تقلای آتش.

من دختر کویرم .دستانم شعبده ای رنگینند در نوازش مهمان. چشمهایم را میبافم گاهی به زیر پای زمان پهن میکنم که نرم بگذرد، آسمان را در آبی لاجوردی اش شانه میزنم، دلم را پشت و رو میبافم که پایی را نخراشد خدای نکرده ، بوته های جقه روی سجاده بوسۀ دستان من بر طراوت سحرگاه نماز...کمر هر سخت باوری را به سبحان الله خم میکند و تبارک الله احسن الخالقین.

باز هم بحث شیرین ایجاز

gharardarkhak — Tue, 19 Aug 2008 07:48:18 GMT

این مطلب را در همان ادامۀ بحث شیرین ایجازبه طنز نوشتم اما برای اینکه یک موضوع به آن مهمی لوث نشود و در ضمن خدانکرده باعث رنجش کسی نشوم، از گذاشتن آن در وبلاگ خودداری کردم . حسب الامر جناب آقای میر افضلی این مطلب تاریخ گذشته را میگذارم و میگذرم.

در راستای سیاست " ما میتوانیم" و در جهت تنویر اذهان عمومی و ارتقاء فرهنگ موجز سازی و ضمن تاکید بر اصل" به تعداد نفوس راه" وظیفۀ ملی، ادبی، انسانی و بلکه شرعی خود دانستم که برخی مستندات و افاضات مطوّل تاریخ ادب را که توسط تعدادی از عناصر سر سپرده و گاه بیکار و بلکه معطل شاعر نما سروده و به بیانی بافته شده است، را به شکل موجز ومختصر و حتی الامکان مفهوم (و اگر نشد نا مفهوم ) خدمت آن استاد عظیم الشان و دیگر اساتید عرصۀ علم و ادب ارائه کنم .

روش اول :توجه صاحب نظران این ورطه را به این نکته جلب میکنم که در این شیوه از ایجاز ،معنا تا حد امکان فشرده گردیده و اگر گاه دمب معنا از ذیل کلام بیرون زد، ناشی از اولویت فشردگی کلام بر معناست و لاغیر ...

دوش میامد و رخساره بر افروخته بود

تا کجا باز دل غمزده ا ی سوخته بود

رسم عاشق کشی و شیوۀ شهر آشوبی

جامه ای بود که بر قامت او دوخته بود

و... "حافظ خدا بیامرز"

دوش میامد" اِ گین " جامۀ او سوخته بود.

در این شیوه از مختصر گویی، مخلص کلام، که شاعر هی در دهان میچرخانده و همه را جوانمرگ میکرده تا بگوید، با حذف کلمات اضافه و بعضا نازیبا و بسا بی ربط، از اندرون شعر بیرون کشیده شده است. توجه شما را به این نکته جلب میکنم که شاعر با پراکندن کلمات اصلی به نقاط متفرق، سعی در گمراه کردن خواننده داشته و شاید هم میخواسته سوختگی جامه یا گناه آن کس را که در شعر معلوم نمیکند چه کسی، بپوشاند. این کلمۀ کمی نا آشنا و واندکی(!!) ثقیل در وسط شعر همان againبه معنی دوباره به زبان انگلیسی میباشد که با صلاحدید خودمان به جای باز(یا دوباره) استفاده کردیم و فرصت نداشتیم بگردیم که ببنیم به این شکل استفاده شده یا خیر" گو اينكه نبودش هم ايرادي ندارد و بلكه بهتر هم هست.."

روش دوم :

در روش دوم نیازی به بکار گیری کلمات اولیه در شعر نیست. برای اینکه اصل، معنا است و رساندن آن به مخاطب ...حالا یک کم این ور و آن ور که توفیری نمیکند. این روش، شبیه به خلاصه نویسی در دبیرستان و دانشگاه است و خدا راشکر میکنیم که آحاد ملت بزرگوار ایران با شرکت در مسابقات کتابخوانی میتوانند از مزایای استفاده از این روش سود ببرند. به این صورت که کتابی را خوانده و سپس با قلم شیرین خود بازنویسی و خلاصه نویسی کنند و چه بسا سوالی هم در آوردند مبادا که در امتحان بیاید.

برای مثال این شعر معروف از شاعر بیکار و پر حوصله سهراب سپهری

اهل کاشانم،

روزگارم بد نیست.

خرده هوشی دارم (؟!)

سر سوزن ذوقی

و ...الی آخر

را میشود به این صورت خلاصه کرد که:

"خواستگارم

همه چی هم دارم."

به نظر شماشکل دوم بهتر نیست؟ در پنج کلمه حرف دلش را به زبان آورده و شر را کنده است و حتی اگر هم منظورش این نبوده، صورت دوم خودش میتواند شعر جدیدی باشد که لزوما قرار نیست مولود شعر اول باشد. حالا که کمی از دور به شعر دوم نگاه میکنم، مطمئن هستم اقبال خواننده به آن بسی بیشتر هم خواهد بود.

روش سوم:

در این روش دست شما در دستکاری معنا وکلام هر دو باز است. اصلا میتوانید شعر مربوطه را به حروف اولیۀ خود تجزیه کنید و الفبای بدست آمده را در چرخ گوشت بریزید، سپس الک کنید و بعد آشغال آن را بگیرید و از بین حروف مانده تعدادی را انتخاب کنید و با آن یا بدون آنها شعر بگویید. این روش ،روش بسیار فرحبخشی است و روزتان را شاد و احوالتان را نیکو میگرداند و من اصولا فکر میکنم که همۀ شاعران موفق، به همین صورت شعرهای دیگران را خلاصه کرده و خودشان زحمت شعر گفتن را به خود نداده اند.

برای مثال شعر ذیل که منتج و خلاصه شدۀ شعر ذیلتر میباشد را در این مقال میاورم و درش را درز میگیرم و تا اطلاع ثانوی در خانه نخواهم بود.

او به دریاهای بی اردک می اندیشد

من به اردکهای بی دریا...

"دل ای دل ، دل ای دل، دل ای دل ای دل ای دل ....دل ای دل ...دل ای دل ...دل ای دل ای دل ای دل

ای دل تو خریداری نداری ...

پ.ن.: وبلاگ ابن محمود هم در همین باب مطلبی به طنز دارد که شما را به مطالعه آن دعوت میکنم.

لذت زندگی

gharardarkhak — Mon, 18 Aug 2008 08:19:18 GMT

پای لذت که به میان آمد ، دیگر لذتی نبردیم.

همه چیز به تصمیم ناشیانۀ انسان برمیگردد، روزی که تصمیم گرفت غذا را به تفریح ، هم آغوشی را به لذت ، دوستی را به خوش گذرانی ، زندگی را به سرگرمی تبدیل کند.وقتی که فراموش کرد لذت از غذاخوردن، ناشی از گرسنگی قبل از آن است ، عشق به معشوق، تصاحب تنش را معنی میدهد ، غمخواری لحظات سختی، همنشینی و همکلامی با دوست را دلنشین میکند، جنگیدن برای هدف، آسایش زندگی را دلچسب میسازد. وقتی لذت، از عنصری اجتناب ناپذیر اما فرعی، به هدف تبدیل شد، رنگ باخت. دیگر حتی گرسنه هم لذت سیر شدن را در نمی یابد، از آنرو که غبطه، مولود منحوس عصر لذت جویی است.

زمانی بود که کوبه ها برای دلجویی و همدردی و حتی بیشتر، برای همراهی و همیاری به صدا در می آمد. درب خانه ها باز بود از آن جهت که صاحبخانه را عقیده بر این، که مهمان حبیب خداست و مهمان را عقیده بر آن که نان ونمک کسی را خوردن ترا رهین منت صاحبخانه میکند. هر دو به ملزومات این داد و ستد عاطفی واقف بودند و آن را باری بر گردۀ دوستی شان نمیپنداشتند که جان فدای دوست کردن را بزرگترین موهبت دوست داشتن میپنداشته اند:

تو کمان کشیده و در کمین که زنی به تیرم و من غمین

همۀ غمم بود ازهمین، که خدا نکرده خطا کنی.

زمانی که سنگ زیرین آسیاب بودن، نمایش مردی و مردانگی و نه نماد بلاهت و عقب افتادگی و پینه های دست ، تندیس افتخار بود، قناعت ، نه حربۀ دزدان قافله که منش مردان ِ مرد، ساده زیستی ، نه پیامد یک اقتصاد از هم پاشیده ، زیور یک زندگی اخلاقی پاک و سرشار از معنا، تقوی نه حربۀ انحراف افکار از فساد جامعه که وسیلۀ حق جویی و حق پویی بود...لذت، اصل نبود.

مردم ما نیازی به تعالیم فنگ شویی برای جریان یافتن انرژی در خانه هایشان و خانۀ دلهایشان نداشتند . خانه هایی که زینتی غیر از یک کف پوش سادۀ فرش یا گلیم نداشت و آنچه بر آن جریان میافت زندگی بود و زندگی بود و زندگی....و لذت با هم بودن.

پ.ن: لوازمی را که برای زندگی لازم ندارم، در کارتون هایی که مغازه ها لازم ندارند، به خانه ای میبرم که برای نفس کشیدن به اتاقهایش نیازی نیست...دنبال یک اتاق میگردم فاقد دیوار ، فاقد فرش و قاب و میز و صندلی ، دنبال دوستانی میگردم که بر زمین نشستن شرمنده شان نکند، دنبال خودم میگردم، کسی از من خبر دارد؟؟؟

کوتاه و مجازی

gharardarkhak — Sun, 17 Aug 2008 09:19:18 GMT

ـ وقتی که خوابِ پریدن سنگین میشود

دلت را سبک کن

به گریه یا هر چیز...!

ـ هک کرده باد اسم شبم را...!

امشب

به خاموش و روشن پنجره ها تأسّی میکنم.

ـ در قرن بی اسطوره

کرمها گاهی

از دیوار آتش میگذرند

دیگر اژدهایت را زین نکن ...برای افسانه شدن!

صدای پریسا

gharardarkhak — Mon, 11 Aug 2008 19:42:18 GMT

کودکیهایم را با این نوا گذرانده ام اگر اینتر نت پرسرعتی در اختیار دارید به پیر فرزانه با صدای پریسا گوش فرا دهید.

سزاوار خواب

gharardarkhak — Sat, 02 Aug 2008 07:13:18 GMT

انسان... تمام شد. و باران، در تلفظ "بخشایش"، چه لکنت غریبی داشت. وحس، به عافیت می اندیشید ، دل، به دیوانگی و من به شما که مبادا چشمهایتان دیر شود. به هروله میافتم میان برزخ و دوزخ ، زمزم به سراب تشنگی سر بر نمی آورد، خاموش میشوم . من آتش طور نبودم موسی ...به قرآن قسم، جبرئیل من در انتهای راه شیری پایش به خار خلید. امشب از دستهایم معجزه ای غیر بی تابی نمی بارد. بی تابی ...بی آبی... !!

میخواهم توبه کنم . توبه میکنم از خودم ...که خواب ماندم ، خسته ماندم ، بهانه شدم شما را که راهتان دراز بود ، صبرتان کوتاه ، به ناوک مژگانی مرکبتان پی شد،توبه میکنم از من که راه بودم ...آه بودم ، تاب ماندن نداشتم به کنج نم زده ای ، جدم هم نداشت. سینه به سینه نقل شدم که مبادا زیر زمینهایتان نمور باشد، خاطره ام را بپوساند.

باران ! شکایت نمیکنم ، طلب نمیکنم ، دعا نمیکنم که بباری... اگر چه نمیدانم گناه درخت چیست و گل، که اینروزها به لی لی کوتاهی بر سراچۀ خاک خرسند است و شیرخوار همسایه که مشق شبش "به بابا آب داد" هم نخواهد رسید . اما کابوس هر شبم را به من باز ده ...! من سزاوار آب نبودم ، خواب ...چه؟

یک توضیح

gharardarkhak — Mon, 28 Jul 2008 15:03:18 GMT

ظاهرا علت بهم ریختن قالب وبلاگ اثر بال زدن پروانه نبود ، من بودم یعنی آن عکس . از خیرش گذشتم . حقیقتش همچین نفشی هم در بیان معنا نداشت. فقط دلم برای بچگیهایم تنگ شده بود.

اثر بال زدن پروانه

gharardarkhak — Sun, 27 Jul 2008 14:44:18 GMT

برای من شعر گفتن نقطۀ مقابل عکس گرفتن است. یا شاید به نوعی یک عکاسی معکوس از خودم . به همین خاطر دفتر شعرم با آلبوم عکس هایم خیلی متفاوت است. آلبوم عکس من پر از لبخند است.(غیر از این یکی که احتمالا آنموقع گرفته شده که بلد نبوده ام این جور وقتها شعر بگویم.) آخر کسی که از اخم و تخم و گریه و افسردگی اش عکس نمیگیرد. دفتر شعرم هم غم انگیز و ابری است. آخر وقتی خوشحالم شعرم نمی آید.همین میشود که بهتر است آدم آلبومی داشته باشد که در کنار عکسهایش شعر داشته باشد یا دفتر شعری که در آن عکس هم بچسبانی. اینطوری کاملتر به نظر میرسی، بیشتر خودت مینمایی ،نه خوشحال و نه غمگین!

گاهی آدمها در مواجهۀ با یکدیگر همینطوری اند . یعنی از منشور وجودشان همیشه یک بعدش را به یک آدم خاص نشان میدهند. این میشود که آن آدم را با همان یک بعد قضاوت میکنی،اما همیشه هم که آن آدم خاص یکجور باشد بالاخره روزی میرسد که انعکاس تصویر او در چشمان آدم دیگری توجه ترا جلب کند. انگار که یک پس گردنی ناگهانی ترا از عالم خواب بپراند، یا چرت بزنی و ماشینی که سوار آنی ناگهانی ترمز کند. همینطوری هاج و واج میمانی . البته قرار نیست همیشه دریافتت بد باشد . اما عنصر غافلگیری همیشه ثابت است .

وخیم تر آن که، کسی که در موردش قضاوت میکرده ای خودت باشی. آن کسی که همیشه یک بعد از وجودش را به آینۀ زندگی خودش مینموده .این لحظه جا خوردگی اش بیشتر است. چون آدم در قضاوت روی خودش تند تر میرود." من آدم صادقی هستم." ،" من آدم خشنی هستم."، " من دلم برای پرنده ها هم میسوزد." ،" من عاشق نمی شوم."، " من درستکارم." ،" من آدم پول دوستی نیستم.".

این "من" که اشاره به شناختی است که ما از خودمان داریم ، گاهی باسر به زمین میزندمان. گاهی اینقدر تعریفمان از این من ،کلی و بدون تبصره است که در قراردادهایمان با زندگی ، خیارات را لحاظ نمیکنیم. فراموش میکنیم که سمت و سوی زندگی اغلب ما آدمها ،یک فلش مستقیم نیست که یک سرش بدنیا آمدن و سمت پیکانش رستگاری را نشانه برود. گاهی اینقدر این مسیر، کج و معوج و پیچ و خم دار میشود که روی خودش میشکند و آنوقت نوک این فلش را میبینی که برگشته به سمت خودت و میپرسد چه کنم؟

گاهی وقتها تعریفمان از این من کلی و به شکل خوب و بد است. اما هیچ جای ذهنمان برای تعریف کاملا دقیق این خوب و بد ،تبصره ای نداریم. این است که پناه میبریم به دامن دین و ایدئولوژی و فلسفه و قانون و سعی میکنیم تعریفمان را از برون ریز خودمان دقیقتر کنیم. بعد هم برای تعاریف دینی و غیره و غیره دنبال نمونه های عینی میگردیم و اسمشان را میگذاریم الگو. الگو ها، خود شناسی را آسانتر نمیکنند. علتش هم منحصر به فرد بودن هر "من "به عنوان یک اتفاق است. مثل یک مقاله علمی "مطالعۀ مورد شاهدی" که برای دقیقتر شدن نتایجش سعی میکنیم در هر دو گروه تمام شرایط یکسان و تنها و تنها یک متغیر ، همان که روی آن بررسی میکنیم متفاوت باشد. هر متغیر پیش بینی نشده و به ظاهر ناچیز از محل صدور خود که دور میشود عواقب بزرگتر و وخیم تری را منجر میشود که مقایسۀ بین "من" و "الگوی من" را بی ارزش و گاه ناممکن میسازد.(مثل تئوری اثر بال زدن پروانه که میگوید حتی بر هم زدن بال پروانه ای در جهت و نوع حرکت طوفانی تاثیر بگذارد.یعنی تحرک ناچیز هوا در نزدیکی بال پروانه هم با دورشدن در بعد زمان ومکان ممکن است صدمه ای غیر قابل باور به وجود بیاورد.)هر اتفاق یک زاویه است که از خودش که دور میشوددهانه اش باز تر به نظر میرسدو...

قصدم از گفتن این مطالب مقبول جلوه دادن آزاد اندیشی در تعبیر خوب و بد ، و تصمیم گیری باری به هر جهت بدون قاعده و ضابطه نیست. مرز بین خوبی و بدی اگر چه گاه به اندازۀ مو باریک اما به هر حال مشخص است . اما در جایی که الگوهای شناخته شدۀ انسانی ،دینی و تاریخی از سمت و سو دادن به رفتارهای انسانی ناتوان مانده اند، کاش بشود که حداقل ، دست از الگو قرار دادن من ناشتاختۀ خودمان برای زندگی دیگران دست برداریم و در قضاوت هایمان نسبت به خودمان و دیگران منصفانه ترو واقع بینانه تر عمل کنیم.

از شیشۀ بی می

gharardarkhak — Tue, 22 Jul 2008 14:31:18 GMT

استاد سید علی میرافضلی مطلبی نوشته اند در باب موجز و مفید بودن شعر که دغدغۀ همیشگی ذهن من است (و خواندن آن را به دوستان توصیه میکنم ). در اینکه پیرایش شعر همچون هر اثر هنری دیگری به تعالی آن می انجامد، بحثی نیست و این امر که هنر امروز مثل بسیاری از رسانه هایش تداخلی (interactive) و نیازمند عمل و عکس العملی ذهنی بین پدید آورندۀ اثر و متاثر آن است، رسالت هنرمند را دو چندان سنگین میکند.شاید پدید آمدن رباعیها و دو بیتی ها در زمانهای گذشته نیز از همین مقال منشأ گرفته است و راه گریزی بوده است برای شاعر تا مطلب خود را بگوید و موجز بگوید و زیبا بگوید و به تمامی نگوید تا من مخاطب هم در ذهن خود به آن چیزی اضافه کنم و از این رهگذر هم حسم درگیر شده باشد و هم خیالپردازیم اقناع...!

اما چیزی که همیشه مرا می آزارد و امیدوارم که اساتیدی که به وبلاگ من سر میزنند در روشن شدن آن مرا یاری کنند همین در نظر داشتن همیشگی مخاطب به هنگام آفرینش اثری است که معلول مستقیم علتهای ذهنی من است و گاه این به خاطر آوردن و شعر را مطابق میل او آراستن یا پیراستن از اصالت محتوای آن میکاهد .

البته در این بحثی نیست که اگر بشود مطلبی را به ایجاز گفت بسیط گفتن آن گاهی یک روده درازی کسالت آور است . اما همین نیز جای بحث دارد.همه ما تجربه خط کشیدن زیر جملاتی از کتابهایی را داریم که تجربه های ما را بیان میکنند و حس ما را میگویند و ما از این همنوایی با خطوط ذهنیمان لذت میبریم و تشنۀ بیشتر شنیدن هستیم . گاهی خواندن یک شعر نیز ما را در این همنوایی درگیر میکند.

اما آیا نویسندۀ اثر میداند که کدام مخاطب زیر کدام بند خط خواهد کشید؟ اگر اثر هنری درگیرتکرار شده باشد یا حاوی شاخ و برگ و زوائدی باشد که هر ذهن زیبا پسند آن را فاقدملزومات یک اثر هنری بداند پیراستن آن از این زواید ، رفتار هوشمندانه ایست . اما حذف آیه هایی از شعر که به خودی خود زیباست یا پیامی را میرساند، کمکی به خلاقیت ذهنی من خوانندۀ اثر نخواهد کرد . یعنی شاید ما خواننده را محدود میکنیم به پروراندن تخیل خود در حول وحوش همان مختصر ارائه شده و نه بیش. استاد ارجمند میرافضلی در ادامۀ مطلب خود شعر زیبایی از خود را شاهد می آورند که من عینانقل میکنم:

روی دیوار آیینه‫ای و...

_ دگر هیچ!

بین تنهایی و من

حرفی از اشک رد و بدل شد.

قاب عکس بهار قدیمی

روی رف خاک می‫خورد؛

عطسه کردم

قاب خالی شد از خاطراتش.

حرف آخر

تلخی دود شب بود

سوخت چشمم.

پرده را پس زدم:

گوش تا گوش دیوار.

روی دیوار

آیینه ای و ...

_ دگر هیچ!

و شکل مختصر شده ای از آن که در کتاب تقویم برگهای خزان ایشان به چاپ رسیده است:

روی دیوار آیینه‫ای بود.

بین تنهایی و من

حرفی از آه رد و بدل شد.

و مختصر تر شده در گنجشک نا تمام:

روی دیوار آیینه ای بود

بین تنهایی و

من.

من به عنوان خواننده کتاب به این انتخاب زیبا سر تعظیم فرود می آورم اما در پوست خودم و با توجه به دانستن این که این شاعر محترم مرا از خواندن :قاب خالی شد از خاطراتش.....یا گوش تا گوش دیوار ، و فرازهایی از این دست محروم کرده اند متاثر میشوم.با کمال احترام ، تصور میکنم که این سبک از موجز سازی یک اثر ،خود را به جای یکی از صدها مخاطب قرار دادن و انتخاب تصویری از شعر که شاید بالقوه بتواند در ذهن همین مخاطب خاص ایجاد تاثیر کند، میباشد.

فکر میکنم این مقال حرفهای نگفتۀ بسیاری داشته باشد که این جانب برای حفظ ایجاز و احترام به بیان زیباتر شما بحث را کوتاه میکنم و ادامۀ آن را به شما وامیگذارم.

حالا شما هم :از شیشۀ بی می ، می بی شیشه طلب کن...!

مخدوش...

gharardarkhak — Sun, 20 Jul 2008 15:12:18 GMT

مخدوش میشوم که معما ترم کنی

پیچیده تر از آنکه شود باور...م کنی

شبها کنار پنجره گل میکنم که صبح

شاید هوس کنی و مرا پر پرم کنی

گاهی ،شبیه گریه اگر میشود ، ببخش

شعر است،ساده تر که شود از برم کنی

خشکیده ام،ترک ترک ذهنم از شماست

شاید بزرگوار ، به اشکی ، ترم کنی

"پرکن پیاله را" و تهی ...آی زندگی

آنقدر می بنوش که تا لب پرم کنی

غمنامه نیست.گفتن رازیست سر به مهر

غم میشوم...... که تاب بیاری سرم کنی